Dalam dunia durian, ramai orang nampak harga di gerai atau media sosial sahaja. Bila nampak sebiji Musang King dijual RM80 atau RM100, terus ada yang fikir pekebun “kaya gila”. Hakikatnya, duit dalam rantaian durian sebenarnya berpecah kepada beberapa pihak — pekebun, orang tengah, pengangkut, pemborong dan penjual akhir. Sebab itu timbul persoalan menarik: bagaimana keuntungan patut diagihkan? Adakah model 5:2:3 lebih adil, atau 6:2:2 lebih sesuai?
Kalau dilihat secara praktikal, pekebun sebenarnya menanggung risiko paling panjang. Pokok durian bukan tanam hari ini, esok boleh kuitip hasil. Ada yang tunggu enam hingga lapan tahun sebelum dapat hasil. Sepanjang tempoh itu, mereka perlu keluar modal untuk baja, racun, upah pekerja, sistem pengairan dan penjagaan kebun. Belum kira risiko cuaca, penyakit akar, monyet, tupai atau musim bunga gagal menjadi buah.
Hextar Fert Sdn. Bhd.
No. 64, Jalan Bayu Laut 4/KS09, Kota Bayuemas, 41200 Klang, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: +603 3003 3333
Fax: +603 3003 3336Website: www.hextar.com
Sebab itu ramai berpendapat model 6:2:2 lebih masuk akal. Maksudnya, 60% keuntungan pergi kepada pekebun, 20% kepada orang tengah dan 20% kepada penjual. Logiknya mudah — tanpa pekebun, memang tiada buah untuk dijual. Orang tengah pula berfungsi sebagai “penghubung nyawa” antara kebun dan pasaran. Mereka kumpul buah, susun logistik, tanggung risiko buah rosak semasa penghantaran dan kadang-kadang perlu bayar tunai kepada pekebun dahulu sebelum sempat menjual.
Penjual akhir pula biasanya berdepan kos sewa tapak, pekerja, elektrik dan risiko buah tidak habis dijual. Dalam dunia durian, buah rosak sehari dua memang boleh menyebabkan kerugian besar. Jadi 20% untuk penjual masih dianggap munasabah.
Namun begitu, model 5:2:3 juga ada penyokongnya, terutama di kawasan bandar besar seperti Kuala Lumpur atau Johor Bahru. Di bandar, kos operasi penjual jauh lebih tinggi. Sewa lot mahal, promosi media sosial perlu dibuat dan pelanggan pula semakin cerewet tentang kualiti. Penjual kadang-kadang perlu tanggung buah “reject” yang pelanggan tak mahu beli. Jadi pembahagian 50% kepada pekebun, 20% kepada orang tengah dan 30% kepada penjual dianggap lebih realistik untuk pasaran premium.
Hextar Fert Sdn. Bhd.
No. 64, Jalan Bayu Laut 4/KS09, Kota Bayuemas, 41200 Klang, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: +603 3003 3333
Fax: +603 3003 3336Website: www.hextar.com
Sebenarnya tiada formula mutlak. Pembahagian keuntungan banyak bergantung kepada siapa yang menanggung risiko terbesar. Kalau orang tengah cuma ambil buah di kebun dan terus jual habis, margin mereka mungkin tak perlu besar. Tetapi kalau mereka tanggung lori, simpanan sejuk dan eksport, sudah tentu bahagian mereka perlu lebih tinggi.
Apa yang penting ialah semua pihak rasa “berbaloi”. Dalam industri durian, kalau satu pihak terlalu untung sementara pihak lain tertekan, hubungan perniagaan biasanya tak tahan lama. Pekebun mungkin lari kepada pembeli lain, atau penjual cari pembekal baru.
Akhirnya, bisnes durian bukan sekadar jual buah. Ia sebenarnya soal membina ekosistem yang saling menguntungkan. Bila pekebun boleh terus hidup, orang tengah masih ada margin, dan penjual pula mampu berkembang, barulah industri durian boleh jadi benar-benar mampan.
Sumber : Platform Profesional
Nota : Untuk Rujukan Sahaja
