Union Harvest (M) Sdn Bhd
4th Floor, Block A, Menara PKNS - PJ, 17, Jalan Yong Shook Lin, 46050 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan,.Malaysia. Tel : +603-79572122
Fax : +603-79572630
Email : ask@unionharvest.com
Website : www.unionharvest.com
Penyakit Panama pada pisang sering digelar sebagai “musuh senyap” industri pisang dunia. Walaupun telah dikenal pasti lebih 100 tahun lalu, sehingga hari ini masih tiada rawatan yang benar-benar berkesan. Persoalannya, adakah penyakit ini terlalu “garang”, atau sebenarnya kita berdepan dengan had bioteknologi dan sistem pertanian itu sendiri?
Jawapannya ialah gabungan kedua-duanya.
Penyakit Panama disebabkan oleh kulat Fusarium oxysporum f. sp. cubense (Foc), khususnya strain Tropical Race 4 (TR4). Apa yang menjadikan penyakit ini sangat berbahaya ialah sifat kulat tersebut yang hidup di dalam tanah dan menyerang sistem vaskular pokok pisang. Ia menyumbat saluran air dan nutrien, menyebabkan daun layu, batang reput dari dalam, dan akhirnya pokok mati. Lebih menakutkan, kulat ini boleh kekal hidup dalam tanah selama 20 hingga 40 tahun walaupun tanpa kehadiran pokok pisang.
Di sinilah sifat “garang” penyakit Panama terserlah. Ia bukan sekadar jangkitan biasa yang boleh disembur racun atau dirawat selepas simptom muncul. Apabila tanda-tanda penyakit kelihatan, sebenarnya kulat telah lama menguasai bahagian dalaman pokok. Rawatan ketika itu sudah terlambat. Racun kulat pula hampir tidak berkesan kerana patogen berada jauh di dalam tisu pokok dan tanah, bukan di permukaan.
Namun, faktor kedua yang sama penting ialah kebatasan bioteknologi dan sistem pengeluaran pisang global. Industri pisang komersial bergantung hampir sepenuhnya kepada pembiakan vegetatif, iaitu anak sulur atau kultur tisu. Ini bermakna kebanyakan pokok pisang adalah klon genetik antara satu sama lain. Kelebihannya ialah hasil seragam dan kualiti stabil, tetapi kelemahannya sangat besar: tiada kepelbagaian genetik untuk melawan penyakit.
Union Harvest (M) Sdn Bhd
4th Floor, Block A, Menara PKNS - PJ, 17, Jalan Yong Shook Lin, 46050 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan,.Malaysia. Tel : +603-79572122
Fax : +603-79572630
Email : ask@unionharvest.com
Website : www.unionharvest.com
Dalam konteks bioteknologi, usaha membangunkan varieti pisang tahan Panama bukan mudah. Pisang sukar dibiakkan secara konvensional kerana banyak varieti komersial adalah mandul dan tidak menghasilkan biji. Kejuruteraan genetik dan penyuntingan gen seperti CRISPR memang menunjukkan potensi, tetapi penerimaan pasaran, kos, tempoh penyelidikan yang panjang serta isu peraturan menjadikan ia belum meluas digunakan. Tambahan pula, ketahanan genetik tidak semestinya kekal, kerana patogen juga boleh berevolusi.
Selain itu, penyakit Panama bukan sekadar isu biologi, tetapi isu sistem. Amalan ladang, pergerakan tanah, jentera, kasut pekerja dan air pengairan semuanya boleh menjadi medium penyebaran. Selagi sistem biosekuriti lemah dan penanaman monokultur berterusan, penyakit ini akan terus “menang”.
Kesimpulannya, penyakit Panama tiada rawatan bukan kerana manusia tidak berusaha, tetapi kerana kita berdepan patogen yang sangat tahan, sistem tanaman yang rapuh dan batasan teknologi. Jalan ke hadapan bukan sekadar mencari “ubat”, tetapi membina sistem pertanian yang lebih pelbagai, berdaya tahan dan berdisiplin dari segi biosekuriti. Dalam kes penyakit Panama, pencegahan masih jauh lebih relevan daripada rawatan.
Sumber : Platform Profesional
Nota : Untuk Rujukan Sahaja
Hextar Fert Sdn. Bhd.
No. 64, Jalan Bayu Laut 4/KS09, Kota Bayuemas, 41200 Klang, Selangor Darul Ehsan, Malaysia. Tel: +603 3003 3333
Fax: +603 3003 3336
