All Cosmos Industries Sdn. Bhd.

PLO 650, Jalan Keluli 7, Pasir Gudang Industrial Estate, 81700 Pasir Gudang, Johor, Malaysia.
Tel : +607-2523788
Fax : +607-2512588
E-mail : sales_marketing@allcosmos.com

Website: www.allcosmos.com

Di Malaysia, tanah pertanian bukan sahaja memainkan peranan penting dalam keterjaminan makanan negara, kehidupan petani dan pembangunan ekonomi luar bandar, malah turut menyumbang kepada keseimbangan ekologi serta warisan budaya. Namun, dengan pesatnya proses pembandaran, tanah-tanah yang dahulunya subur dan luas kini semakin hari semakin digantikan oleh taman perindustrian, kompleks komersial, lebuh raya dan kawasan perumahan. Di satu pihak, kita menyeru kepada pemodenan pertanian dan keperluan sara diri makanan; di pihak lain pula, gelombang perluasan bandar dan pemodalan tanah semakin kuat. Malaysia kini berdepan konflik mendalam mengenai perubahan guna tanah.

1. Pendorong Perluasan Bandar

Menurut data trend pembandaran negara, kadar pembandaran Malaysia telah mencapai 78.4% menjelang tahun 2020, melebihi purata ASEAN. Perpindahan besar-besaran penduduk luar bandar ke bandar telah mencetuskan permintaan tinggi terhadap infrastruktur, perumahan dan tanah komersial. Pada masa yang sama, kerajaan memberi keutamaan kepada pelaburan asing dan pembangunan zon ekonomi khas, yang menyebabkan tanah pertanian ditukar guna kepada industri, logistik dan perkhidmatan.

Sebagai contoh, di negeri-negeri seperti Selangor, Johor dan Pulau Pinang – kawasan yang paling pesat membangun – tanah pertanian semakin berkurang dengan drastik. Di Iskandar Malaysia, tanah yang dahulunya digunakan untuk kelapa sawit, durian atau sayur-sayuran telah berubah menjadi taman perindustrian atau kawasan kediaman mewah. Harga tanah melonjak berkali ganda dalam tempoh sedekad, mendorong ramai pemilik tanah untuk meninggalkan pertanian dan menjual tanah mereka kepada pemaju.

2. “Kehilangan Senyap” Tanah Pertanian

Walaupun pertukaran guna tanah di Malaysia memerlukan kelulusan kerajaan negeri dan persekutuan, dasar yang mengutamakan pembangunan menjadikan banyak kawasan pertanian secara senyap-senyap ditukar dalam pelan guna tanah kepada “guna campuran” atau “zon pembangunan masa depan.” Pertanian tidak sentiasa diberi keutamaan dalam dasar guna tanah, terutama apabila sumbangan sektor ini kepada KDNK semakin berkurang (hanya 7.2% pada 2023), menyebabkan dasar lebih cenderung kepada pembangunan yang memberi pulangan ekonomi segera.

Tambahan pula, ramai petani kecil melepaskan tanah mereka kerana isu pewarisan, generasi muda tidak berminat bertani atau masalah kewangan. Ini menyebabkan pemacu pasaran turut mempercepatkan perubahan guna tanah, bukan semata-mata atas faktor dasar kerajaan.

3. Ancaman kepada Keselamatan Makanan

Akibat langsung pengurangan tanah pertanian ialah penurunan keupayaan sara diri makanan negara. Malaysia kini sangat bergantung kepada import makanan, terutamanya dalam beras, sayur-sayuran, produk tenusu dan makanan ternakan. Data tahun 2023 menunjukkan kadar sara diri beras hanya 63%, manakala purata kebergantungan import sayur-sayuran melebihi 35%.

Sekiranya tanah pertanian terus berkurang dan pelaburan dalam teknologi pertanian tidak ditingkatkan, negara bakal berdepan risiko krisis makanan serta tekanan inflasi yang berpunca daripada import. Dalam konteks perubahan iklim, kos pengangkutan global yang meningkat dan ketidakstabilan geopolitik, usaha melindungi tanah pertanian kini menjadi isu keselamatan negara.

Fertitrade (M) Sdn Bhd

M-3-3, Blok M, Encorp Strand Garden Office, No. 12, Jalan PJU 5/1, Kota Damansara, 47810 Petaling Jaya, Selangor, Malaysia.
Tel: 03-7666 8899 Fax: 03-7666 8891
E-mail : enq@fertitrade.com.my

Website: www.agromate.com.my/Fertitrade-M-Sdn-Bhd/

4. Harapan Baharu melalui Belia Tani

Di sebalik cabaran yang ada, sektor pertanian di Malaysia menyaksikan kemunculan trend baharu. Semakin ramai belia berpendidikan tinggi memilih untuk kembali ke kampung dan terlibat dalam pertanian nilai tinggi seperti hidroponik, rumah hijau pintar, ladang organik dan agro-pelancongan. Bagi generasi baru ini, tanah pertanian bukan lagi hanya tempat bercucuk tanam secara tradisional, tetapi sebagai platform inovasi dan keusahawanan mampan.

Namun begitu, antara cabaran utama mereka ialah kesukaran untuk mendapatkan tanah pertanian. Tanah yang sesuai sering kali terlalu mahal, bermasalah dari segi undang-undang atau telah lama terbiar tetapi tidak boleh dimanfaatkan secara sah. Oleh itu, kerajaan perlu merangka sistem pengurusan tanah yang lebih mesra petani muda, seperti mewujudkan “Zon Perlindungan Pertanian,” sistem pajakan tanah yang telus atau skim amanah tanah pertanian.

5. Keperluan Polisi Koordinasi & Visi Jangka Panjang

Untuk menyelesaikan konflik antara pembangunan bandar dan pertanian, pemikiran rentas sektor amat diperlukan. Ketika ini, kuasa pelan guna tanah terletak di tangan kerajaan negeri, manakala dasar pertanian ditentukan oleh kerajaan persekutuan. Ketidakselarasan ini sering menimbulkan pertindihan dasar. Sebagai contoh, kerajaan tempatan mungkin ingin membangunkan projek perumahan demi hasil cukai, tanpa mengambil kira kesan terhadap rantaian bekalan makanan negeri.

Kerajaan boleh mencontohi negara seperti Belanda yang mewujudkan “kawasan ekologi pertanian,” atau Jepun dengan sistem “bank tanah pertanian,” bagi memperkukuh status tanah pertanian sebagai aset strategik negara. Penubuhan badan penyelaras antara agensi dan kementerian juga wajar dipertimbangkan.

6. Penutup: Menilai Semula Nilai Tanah Pertanian

Nilai tanah pertanian tidak harus dinilai semata-mata melalui hasil tuaian atau nilai pasaran, tetapi juga harus mengambil kira perkhidmatan ekologi, penyerapan karbon, kelestarian budaya luar bandar dan kestabilan sosial. Pembangunan bandar perlu dilaksanakan secara bijaksana dan terancang, manakala pertanian moden pula memerlukan tanah sebagai asas yang kukuh.

Malaysia tidak kekurangan sumber mahupun dasar. Apa yang diperlukan ialah visi jangka panjang dan pendekatan sistemik agar tanah pertanian tidak lagi menjadi “korban” kepada pembangunan, sebaliknya menjadi aset utama dalam merintis masa depan yang mampan. Hanya dengan cara ini, pertanian dan bandar tidak lagi menjadi percaturan sifar.

Sumber : Platform Profesional
Nota : Untuk Rujukan Sahaja

Fertitrade (M) Sdn Bhd

M-3-3, Blok M, Encorp Strand Garden Office, No. 12, Jalan PJU 5/1, Kota Damansara, 47810 Petaling Jaya, Selangor, Malaysia.
Tel: 03-7666 8899 Fax: 03-7666 8891
E-mail : enq@fertitrade.com.my

Website: www.agromate.com.my/Fertitrade-M-Sdn-Bhd/